Năm 2026 đánh dấu một bước quan trọng trong chính sách đối với người nước ngoài sống và làm việc tại Nhật Bản. Không chỉ đơn thuần là điều chỉnh lệ phí visa, chính phủ Nhật đang định hình lại toàn bộ cách quản lý cư trú — trong đó việc tuân thủ nghĩa vụ thuế, bảo hiểm và các nghĩa vụ xã hội được đặt ở vị trí trung tâm, có thể quyết định thành bại khi giữ hoặc gia hạn visa.
Dưới đây là những thay đổi cốt yếu bạn cần biết, đặc biệt nếu bạn sống, làm việc hoặc dự định định cư lâu dài tại Nhật.
1. Tăng mạnh phí visa và thủ tục cư trú
Chính phủ Nhật đã đề xuất tăng mạnh phí cho nhiều thủ tục cư trú bắt buộc từ năm tài khóa 2026, trong đó có:
Gia hạn thời hạn lưu trú và thay đổi tư cách visa: từ khoảng 6.000 yên hiện nay lên 30.000–40.000 yên
Xin tư cách vĩnh trú (PR): từ 10.000 yên lên đến 100.000 yên hoặc hơn
Phí visa nhập cảnh ngắn hạn cũng có thể tăng đáng kể so với mức hiện hành.
Việc tăng phí này không chỉ nhằm tăng nguồn thu mà còn khuyến khích người lao động tuân thủ tốt hơn các quy định về cư trú.
2. Thuế và bảo hiểm – Kiểm tra bắt buộc khi gia hạn visa
Chính sách mới được xây dựng theo hướng liên kết dữ liệu giữa cơ quan nhập cư và các hệ thống thuế, bảo hiểm, y tế, an sinh xã hội. Điều này có nghĩa:
Cơ quan di trú Nhật sẽ kiểm tra hồ sơ thuế thu nhập, khoản đóng bảo hiểm y tế và bảo hiểm hưu trí (nenkin) khi xử lý các hồ sơ visa, gia hạn cư trú hoặc xin PR.
Sự thiếu minh bạch, nợ bảo hiểm hoặc nợ thuế có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định gia hạn visa hoặc phê duyệt thay đổi tư cách cư trú.
Trong tương lai (sớm nhất từ năm 2027), việc không đóng bảo hiểm y tế hoặc nợ bảo hiểm có thể khiến hồ sơ gia hạn visa bị từ chối ngay cả khi bạn có công việc và điều kiện khác đầy đủ.
3. Yêu cầu với cư trú lâu dài và nhập quốc tịch được siết chặt
Không chỉ dừng lại ở visa làm việc hay PR, Nhật còn đang xem xét tăng thời gian cư trú cưỡng bức bắt buộc để xin nhập quốc tịch từ mức hiện tại (5 năm trở lên) lên khoảng 10 năm đối với hầu hết trường hợp.
Điều này không chỉ là một con số đơn thuần:
Chính phủ Nhật dự kiến sẽ gắn chặt điều kiện với việc tuân thủ thuế, bảo hiểm và ngôn ngữ, tức là chỉ có những cư dân thực sự “hòa nhập” và đóng đầy đủ nghĩa vụ mới có thể tiến gần đến quyền lợi định cư lâu dài.
4. Dữ liệu số hóa và quản lý cư trú hiện đại
Một bước tiến khác đáng chú ý là kế hoạch hợp nhất Thẻ cư trú (Residence Card) với Thẻ My Number từ ngày 14/6/2026, nhằm giảm thủ tục hành chính và kết nối dữ liệu giữa các cơ quan chính phủ.
Hệ thống thẻ mới sẽ:
Tích hợp thông tin cư trú và số My Number trên cùng một thẻ
Cho phép cập nhật thông tin ngay lập tức khi thay đổi
Giảm nhu cầu phải đi nhiều nơi để cập nhật thông tin
Tạo điều kiện để ngành thuế, bảo hiểm và nhập cư chia sẻ dữ liệu hiệu quả hơn
Tuy nhiên, đây cũng là cơ sở để Nhật kiểm soát chặt chẽ hơn các nghĩa vụ pháp lý như thuế và bảo hiểm liên quan đến cư trú.
5. Thực tế đối với người lao động nước ngoài
Những thay đổi này có nghĩa rõ rệt đối với cộng đồng người Việt và người lao động nước ngoài tại Nhật:
Gia hạn visa sẽ ngày càng gắn với mức đóng thuế và bảo hiểm rõ ràng
Nếu tồn đọng nợ thuế, không đóng bảo hiểm, hoặc thiếu hồ sơ chứng minh các nghĩa vụ xã hội, rất có thể hồ sơ kéo dài visa sẽ bị trả lại hoặc từ chối
Việc mua bảo hiểm tư nhân, chuẩn bị hồ sơ chứng minh đóng thuế đầy đủ, và hiểu rõ nghĩa vụ đóng bảo hiểm sẽ được xem là “chìa khóa” để giữ visa hiệu quả
Nhìn chung, Nhật không đang đóng cửa với lao động nước ngoài, nhưng đang chuyển sang một mô hình cư trú dựa trên chứng minh trách nhiệm tài chính và xã hội hơn là chỉ dựa vào hợp đồng lao động hoặc thời hạn lưu trú ngắn hạn.
Kết luận: “Cư trú bền vững = tuân thủ nghĩa vụ thuế & bảo hiểm”
Các chính sách 2026 không chỉ là thay đổi mức phí visa hay gia hạn cư trú. Đó là một xu hướng mới của Nhật Bản nhằm đảm bảo:
Người nước ngoài sống và làm việc tại Nhật thực sự đóng góp vào xã hội
Nghĩa vụ thuế, bảo hiểm và an sinh xã hội được thực hiện đầy đủ
Những quyền lợi như gia hạn visa, thay đổi tư cách cư trú hay tiến tới vĩnh trú – PR không dành cho số đông không tuân thủ pháp luật
Trong bối cảnh này, tuân thủ nghĩa vụ tài chính (thuế, bảo hiểm) đang trở thành chìa khóa thiết yếu để giữ visa và hướng tới định cư lâu dài tại Nhật.